Во оваа традиционална метода на риболов, рибарите користеле птици за да ги задржат рибите во рачно плетени огради од трска, кои овозможувале значителен улов. Покрај мандрите, дојранските рибари биле познати и по употребата на т.н. “гриб”, специјална голема мрежа која се користела најчесто за ловење крапови од езерото.
Митко Грошев, постар рибар од Нов Дојран, се сеќава на тоа како некогаш се ловело во Дојранското Езеро. Тој опишува како биле организирани риболовите во зависност од времето на годината. Спомнува дека забраната за риболов, како и денес, траела од 1 април до 1 мај, по што започнувал ловот на риби.
„Во 1967 година влегов во риболовството. Памтам дека од 1 април имаше рибари кои собираа трска, а другите ги поправале чамците по зима. Тоа беа подготовки за следниот риболов. По 1 мај, започнувавме со лов на сом, користејќи специјални мрежи во трската. Тогаш, имаше многу повеќе трска, и старите рибари знаеја каде да ги постават мрежите, особено под корените на растенијата каде сомовите се скриваа од грабливките. Поставувавме мрежи кои се стеснуваа на крајот, така што сомовите не можеле да избегаат“, раскажува Грошев.
По сомот, следен на ред бил кострежот, кој се ловел со посебни јадици, наречени „в’јци“. Овие јадици ги опремувале со живи белвици, а не со мрежи, за да избегнат загуба на мамките.
„Во 2 часот наутро се подготвувавме и со големата мрежа ги фаќавме рибите. Во ноќта, се движевме со фенер, без батерии. Еден рибар до 350 јадици ќе подготвеше и пред разденување, секоја мораше да биде фатена во езерото“, додава Грошев.
Dojranските рибари исто така ловеле и со помош на рибата мергур, која чудно стоеше во лонец со вода. Потоа следела црвеноперката, која била фатена со училиштето на езерските школки.
Кога ќе дојдеше есента, се правел распоред за мандрите, кои претставувале специјални зони за лов во езерото. Овие мандри биле заградени со трска од три страни, а четвртиот дел бил отворен за рибите да влегуваат, избегнувајќи ги птиците грабливки. Овој уникатен метод на лов, со години се практикуваше, а птиците кои се користеле движејќи ги рибите кон оградата им биле подложени на разни техники.
„На езерото имаше неколку колиби, каде што рибарите се скривале и за време на летото собирале трска. Од најквалитетната трска се плетеле огради за мандрите. Пред тоа, на две места стававме мамки за да фатиме корморани или гаровци. Кога ќе ја подигнеме мрежата и фрлиме ситни риби, мамката беше така поставена за да ги привлекува галебите“, објаснува Грошев.
Мандрата функционирала според принципот на преградување, чиме рибите се собирале во ловиштето. Кога рибарите ќе оценеле дека има доволно риба, целосно ја заградувале мандрата, создавајќи мал простор од кој лесно ќе се извлекувале рибите.
„Првиот ден, кога ќе влезат најдобрите рибари, секогаш ќе има многу риба. Вториот ден, се заградува едно парче и птиците се пуштаат назад во мандрата. Оваа метода ни овозможуваше да извадиме свежи риби секој ден, дури и за време на зимските месеци“, вели Грошев, кој долг период ја практикувал оваа техника.
Денес, Дојранското Езеро продолжува да се користи за риболов, но без примена на традиционалните методи. Преку Министерството за земјоделство, годинава е избран приватен концесионер за комерцијален риболов во езерото, кој е одговорен за управувањето со риболовот на ова историско место. Местните жители и посетителите можат да купат риба директно од концесионерот, а во понудата се наоѓаат типични дојрански видови како што се костреж, крап и сом.
