Гранични премини и нови правила за патување во Европа
Гужвите на европските аеродроми и на граничните премини се значително зголемени од 10 април, а според најавите, оваа ситуација ќе стане уште поизразена со приближувањето на летната сезона. Причината за ова е поострата и подетална контрола на влезот во Шенген-зоната и Европската унија за граѓаните на „трети земји“, во кои спаѓаат и државјаните на Србија.
Клучен аспект е новиот систем за евиденција на влез и излез (EES), кој подразбира подетална проверка и регистрирање на патниците при преминувањето на границата. Овој систем веќе создал забавувања во некои периоди. Надлежните институции предвидуваат дека со зголемениот обем на патувања за време на летото, оптоварувањето на пасошките контроли ќе стане уште позначајно, особено на најпрометните гранични точки.
Дополнително, во последниот квартал од 2026 година, се најавува и новина: електронска патна дозвола на ЕУ, позната како ETIAS. Според информациите, ETIAS ќе треба да се поднесува онлајн пред патувањето и ќе важи за влез во земјите од Шенген-просторот. Оваа дозвола не е виза, туку дополнителен безбедносен филтер и проверка на патниците.
Со важечка ETIAS дозвола, ќе можете да патувате во повеќе европски земји со престој до 90 дена во секој период од 180 дена, но не треба да се заборава дека самото одобрение не гарантира влез. Конечната одлука за влез останува во надлежност на граничниот службеник, кој може да бара дополнителни документи и појаснувања.
Во однос на трошоците, поднесувањето на онлајн пријавата за ETIAS ќе чини 20 евра, додека лицата под 18 години и над 70 години, како и одредени категории семејни членови, ќе бидат ослободени од оваа такса. Дозволата ќе важи три години или до истекот на патната исправа – што прво ќе настапи.
Одлично е што обработката на барањето може да биде завршена за неколку минути, но во некои случаи може да трае и до 14 дена, а доколку се побараат дополнителни проверки и интервју, времето за обработка може да биде продолжено. Затоа, се препорачува патниците да аплицираат многу порано пред планираното патување, за да избегнат непријатни ситуации на граница.
Со оглед на тоа што EES и ETIAS се два различни механизми, во јавноста се поставува прашањето дали нивната паралелна примена ќе создаде нови пречки во периоди на масовни патувања, како што се летните одмори или новогодишните празници кон крајот на 2026 година.
