Иако актуелното законодавство во САД го отежнува, а според некои интерпретации и речиси го прави невозможно, повлекувањето на Америка од НАТО од страна на претседателот Доналд Трамп, тоа не значи дека сојузот не би можел да се доведе во ситуација на нефункционалност. Суштинската опасност не е самото правно напуштање, туку сë поинтензивното разградување на довербата и улогата на Вашингтон во Алијансата.
Трамп, уште во својот прв мандат, го критикуваше НАТО како „застарен“ и обвинувал европските партнери дека „ја искористуваат Америка“. Во последно време, неговата реторика се заострила, со бројни изјави што отвораат прашања за кредибилитетот на членот 5, основната одредба на Алијансата, според која нападот врз една членка е напад на сите.
Во таков контекст, Трамп јавно изрази незадоволство што сојузниците не се приклучија на американската воена акција против Иран и не покажаа иницијатива да учествуваат во операции поврзани со сигурноста на поморскиот сообраќај во клучни области. Тој оцени дека НАТО е „хартиен тигар“, посочувајќи дека сојузот не го импресионирал.
Според членот 13 од Северноатлантскиот договор, формалното повлекување од НАТО може да се случи една година по официјалната најава. Но, дополнителна пречка за американскиот претседател е домашното законодавство, кое ја ограничува можноста за такво повлекување без согласност на Конгресот. Обидот за повлекување би довел до долга судска битка и потенцијална уставна криза, а политички би било тешко да се обезбедат потребните гласови во Сенатот.
Сепак, основната теза е дека формалното повлекување не е единствениот начин за слабеење на Алијансата. Според мислењето на еден американски сенатор, иако претседателот не може да се повлече од НАТО без Конгресот, може да го „затруе бунарот“ – со одлуки што би можеле да го направат сојузот фактички нефункционален. Ова воведува политичко условување на обврските, селективен пристап кон сојузниците и мерења што ја разнишуваат концепцијата за автоматска солидарност.
Како можни опции за парализа се наведуваат иницијативи како што се намалување на американското учество во воени вежби, повлекување на персонал од структурата на Алијансата, ограничување на размената на разузнавачки информации, па дури и редефинирање на обемот на американското воено присуство во Европа. Во Европа сега има приближно 100.000 американски војници, а во последните месеци имаше најави за завршување на мисии на одредени единици, што често се интерпретира како сигнал за поголеми промени.
Исто така, новите ограничувања во американските закони можат делумно да ја заобиколат администрацијата, како на пример, со услови за намалување на силите во Европа под одреден праг и со обврска за известување и консултации. Сепак, постојат и можности за заобиколни маневри – преку прераспределба на ресурси и организирање на одлуки – кои можат да произведат сличен ефект без формален акт на напуштање.
Заклучокот е загрижувачки: иако НАТО може правно да опстане, недостигот на доверба во американската посветеност да ги поддржи сојузниците може да ја загрози функцијата на Алијансата за одвраќање. Ова предизвикува оцена дека сојузот се соочува со најдлабоката криза во својата историја, бидејќи воените алијанси во прв ред се засноваат на уверувањето дека помошта ќе биде достапна во моментите кога е најпотребна.
